(VNTB)-Lục Vân Tiên nào cho báo chí nhà nước?

Thảo Vy

(VNTB) - Chưa thấy ai nhân danh Hội Nhà báo VN để lên tiếng về các “án phạt” ấy đúng hay sai, nặng hay nhẹ.

Là một hội viên của Hội Nhà báo độc lập VN, xin được thử làm Lục Vân Tiên cho vài trường hợp “lãnh đạn” của đồng nghiệp (theo nghĩa cùng là người viết báo mưu sinh!)



Đảng… ra roi

Sau khi báo điện tử Trí thức trẻ bị phạt 207 triệu đồng, đình bản 3 tháng, đến lượt các báo điện tử: Đất Việt; Kiến Thức và Tiền Phong bị xử phạt vì đã thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng trong bài viết liên quan tới nội dung ‘thư con gái gửi bố đang công tác xa’.

Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông (TTTT) là người ký các quyết định xử phạt nói trên.

Ngày 3-9-2014, tới lượt Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin Điện tử (Bộ TTTT) ký quyết định xử phạt doisongphapluat.com.vn(báo Đời sống & Pháp luật), seatimes.com.vn (tạp chí Đông Nam Á), vì đã đăng “Bài văn của trẻ khiến giáo viên và phụ huynh ngã ngửa”, mà “không thực hiện đúng với nội dung quy định trong giấy phép và không trích dẫn nguyên văn, chính xác nguồn tin chính thức theo điểm A, khoản 2 điều 64 Nghị định 174/2013/NĐ-CP ngày 13/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến điện”.

Ngoài ra, cơ quan quản lý còn áp dụng tình tiết tăng nặng do hành vi đăng bài của hai cơ quan báo chí trên đã tạo ra dư luận không tốt đến môi trường văn hóa xã hội và chính sách hậu phương quân đội của Đảng và Nhà nước.

Nhưng việc cơ quan quản lý viện dẫn Nghị định 174 để xử phạt là trật lất. Chỉ có “trang tin điện tử” thì mới thuộc thẩm quyền “ra roi” của Nghị định 174. Trang thông tin điện tử bị buộc phải tổng hợp tin trên cơ sở trích dẫn nguyên văn, chính xác nguồn tin chính thức và ghi rõ tên tác giả hoặc tên cơ quan của nguồn tin chính thức, thời gian đã đăng, phát thông tin đó; không được phép tự ý săn tin độc lập. Nói dễ hiểu nhất, trang thông tin điện tử chỉ được phép là cái loa phát lại, được ăn theo – nói leo, nhưng phải theo ý Đảng!

Báo điện tử thì không có ràng buộc này. Báo điện tử nếu có bị xé biên lai phạt hành chánh, thì phải căn cứ vào Nghị định 159/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản.

Đương nhiên ở đây không hề có chuyện nhầm lẫn luật. Nếu viện dẫn Nghị định 159 thì sẽ rối rắm to khi cơ quan báo không cần bảo vệ nguồn tin, mà sẵn sàng đưa rõ các chứng cứ. Đơn cử câu chuyện ông Tô Quốc Việt, nguyên phó công an thị trấn Thới Bình, huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau đã bị bắt quả tang tắm chung với bà Nguyễn Mỹ Nương (có chồng là ông Liêu Hôn), vừa bị kỷ luật kỷ luật đảng, là một ví dụ cho khả năng xảy ra chuyện chú công an sang nhà ăn cơm như nội dung lá thư được đăng tải dẫn đến án phạt nói trên.

Chỉ có một lý do để thị uy ra roi: dám tạo ra dư luận không tốt đến môi trường văn hóa xã hội và chính sách hậu phương quân đội của Đảng và Nhà nước.

Trước đó, vào cuối quý 1-2014, trong giao ban tuần của Ban Tư tưởng, dẫn quyết định của Thanh tra Bộ TTTT, cho biết tờ báo của Sở Tư pháp Hà Nội bị phạt vì thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng nghiêm trọng trong bài viết “10 nhà lãnh đạo độc tài khét tiếng nhất trong lịch sử”. Đây là một bài dịch các thông tin trên mạng internet, có nguồn cụ thể, mà theo đó Mao Trạch Đông, Stalin và Lenin là những nhà độc tài giết người khét tiếng…



Phô diễn quyền lực nhà nước độc tài truyền thông

Trở lại với chuyện đình bản 3 tháng của Trí thức trẻ.

Thay vì kỷ luật ban biên tập hay cách chức tổng biên tập, thì Bộ TTTT lại hành động một cách hàm hồ là huỷ diệt cả một tờ báo (dù đó là tờ báo ảo, bức bình phong cho một đại gia truyền thông khác!).

Sẵn sàng huỷ diệt dễ dàng luôn cả một cơ quan báo chí như đã từng làm với tờ Sài Gòn Tiếp Thị, vô hình trung trở thành một kiểu phô diễn quyền lực của một nhà nước độc tài truyền thông, và hy sinh cả những người không liên quan để tạo thế trình diễn sự mị dân.

Lệ thường (luật báo chí cũng quy định vậy !), người nào làm sai phải chịu trách nhiệm rõ trước người đọc. Tờ báo đó sẽ phải tiếp tục đăng tải thông tin về việc chịu trách nhiệm, đăng tải thư xin lỗi về sai lầm của mình. Giờ thì mọi thứ không khác gì cho chìm xuồng. Vai trò trách nhiệm phản hồi trước độc giả của một cơ quan báo chí độc lập cũng bị tước bỏ, không khác gì đứa trẻ trong gia đình bị phạt, cắt bữa bú chiều vì tội... không nghe lời.

Ra roi với Trí thức trẻ ở đây dường như có lý do chính là răn đe quyền lực, bởi cựu thứ trưởng Đỗ Quý Doãn trước đó có phát biểu rằng ở thời ông quản lý, có rất nhiều tổng biên tập được bổ nhiệm theo ý Đảng, chứ thật ra đây là những tay ngang, ngoại đạo nghề báo.

Mắt xích Trí thức trẻ với cựu thứ trưởng Doãn, xin mời xem lại: http://www.ijavn.org/2014/08/vntb-xtu-vu-tri-thuc-tre-bao-chi-phai.html.

Do nhiều tổng biên tập bổ nhiệm theo ý Đảng, nên các tờ báo khác buộc phải đăng tải hậu sự của Tri Thức Trẻ, giống như bầy kên kên vui vẻ quanh cái chết của đồng nghiệp.

Một người viết báo sống bằng nghề… viết nhạc, chia sẻ: Báo chí – cũng do nhà nước dựng nên – theo một hành lang được siết chặt đến nghẹt thở, và rồi kẻ được cho là xấu xuất hiện ngay trong hành lang ấy, đã được Bộ TTTT đóng vai là một Lục Vân Tiên giải cứu. Khán giả vỗ tay cám ơn, nhưng bị cảm giác đúng - sai đánh lừa một thực tế quan trọng: Báo chí và Bộ TTTT trong xã hội Việt Nam có mối quan hệ sâu đậm như cha con.

Trong bối cảnh nhiễu nhương của xã hội Việt Nam lúc này, đặc biệt trước loạt đại hội Đảng bộ cấp cơ sở vào tháng 4-2015, hầu như các viên chức lãnh đạo, cơ quan nhà nước… đều đau đáu tìm cách giới thiệu thành tích, hành động như những “người tốt”.

“Lục Vân Tiên của cụ Đồ Chiểu là một người tự do và chân thành. Hai tư chất đó khó mà soi thấy được trong nền báo chí xã hội chủ nghĩa. Ai sẽ vén màn để nhìn thấy được Lục Vân Tiên đang được Bộ TTTT đánh tráo, trình diễn trên một sân khấu tự biên tự diễn của mình? Rồi ai sẽ cứu linh hồn Lục Vân Tiên?” - người nhạc sĩ khoái viết báo ấy kết luận như vậy.