(VNTB)-Luật về nợ xấu: Mất hết bò mới lo làm chuồng!

Viết Lê Quân

(VNTB) - Quy luật thường thấy là Quốc hội rất thường là hình ảnh của quá khứ xa xăm so với hiện tại nóng rẫy. Chỉ đến giờ này mới xuất hiện ý kiến của một đại diện dân bầu - ông Đỗ Văn Đương, Ủy viên thường trực Ủy ban Tư pháp Quốc hội - đề xuất Quốc hội xem xét xây dựng luật chuyên ngành về xử lý nợ xấu.

Ý kiến trên được nêu ra tại buổi tọa đàm chiều 9.9.2014 về tái cấu trúc ngân hàng và xử lý nợ xấu.



Tất cả đang thối rữa

Đến trung tuần tháng 8/2014, có thể một cái tên mới đã hình thành: “G 1+8”, gồm quán quân Agribank và 8 ngân hàng lớn khác mà nợ xấu bủa vây, trong đó có đến 70% hoặc hơn là nợ cho vay bất động sản vẫn gần như vô phương hiện thời, sẽ khiến các “thành viên” quá khó để ứng cứu lẫn nhau.

Riêng tại TP. Hồ Chí Minh: nợ có khả năng mất vốn cũng đang là mối lo của các ngân hàng khi chiếm tới 70,5% trong tổng nợ xấu của các nhà băng trên địa bàn trong 6 tháng đầu năm 2014.

Nợ xấu đang khiến cơ thể ngân hàng dần thối rữa.

Như dân gian truyền tụng, khi ngân hàng phải kêu thét lên thì đó chính là thời điểm mà hiệu ứng Minsky - các món cho vay đến hạn không thể thanh toán được - có thể ập tới bất kỳ lúc nào.

“VAMC không phải là cây đũa thần” - các quan chức của Công ty quản lý tài sản quốc gia này nói như than thở trước Quốc hội và báo chí. Sau đúng hai năm kể từ khi được hình thành với vô số niềm kỳ vọng, VAMC đã chỉ mua được chừng 60.000 tỷ đồng nợ xấu từ các ngân hàng “con nợ” của nó. Tuy nhiên, cơ chế mua nợ cũng rất dễ làm cho cả con nợ lẫn Quốc hội phát sốt: chỉ với số vốn điều lệ 500 tỷ, VAMC đã mua nợ bằng một thứ trái phiếu mà chẳng mấy ai còn tin tưởng.

Mới đây, một lãnh đạo ngân hàng thương mại tại Hà Nội còn cho rằng thông điệp của Thủ tướng đưa ra thời điểm này về “cho phá sản ngân hàng” có thể xem là hàn thử biểu cho một “sự việc sắp xảy ra”.

Bất kỳ lúc nào cũng có thể bùng nổ sự sụp đổ của một ngân hàng đầu tiên ôm nợ xấu bất động sản mà không thể bán lại cho bất kỳ ai.

Nhưng sẽ không giống như kịch bản của Hoa Kỳ chỉ tập trung cứu chữa chủ yếu cho một Lehman Brothers, giới điều hành tín dụng và tiền tệ Việt Nam rất có thể sẽ phải đối mặt với kịch bản có ít nhất từ 3-5 ngân hàng lớn cùng rơi vào tâm thế hôn mê, khiến cho phương án ứng cứu lẫn nhau trở nên khá vô nghĩa.

Chẳng còn ý nghĩa gì

Một chuyên gia ngân hàng có thực tâm là ông Bùi Kiến Thành còn nói thẳng là Ngân hàng nhà nước đã vô tâm đến mức “chẳng làm gì cả” đối với sự nghiệp “tái cấu trúc ngành ngân hàng”. Tức sau làn sóng sáp nhập một số ngân hàng “ngon ăn” vào năm 2012, cho tới nay vẫn còn nguyên trạng nhóm ngân hàng yếu kém mà không một ngân hàng “cá mập” nào thèm ngó ngàng.

Không thể sáp nhập ngân hàng yếu vào ngân hàng mạnh, cũng không có nổi một thái độ cưu mang từ những kẻ mà ích kỷ đã trở thành một đặc tính cố hữu, sẽ rất khó để Chính phủ và Ngân hàng nhà nước Việt Nam cấp cứu, dù bằng biện pháp bơm máu - in tiền ồ ạt, nếu một loạt ngân hàng cả lớn lẫn nhỏ cùng lúc rơi vào đổ bể theo hiệu ứng “Minsky tập thể”.

Mọi chuyện đều có logic của nó. Nếu vào đầu năm nay, Quốc hội Việt Nam đã phải dành đến một chương chuyên biệt trong Luật phá sản cho “giải thể tổ chức tín dụng”, chắc hẳn giới lãnh đạo Nhà nước và Chính phủ Việt Nam đã “lờ mờ” nhận ra thực chất Ngân hàng nhà nước “chẳng làm gì cả”, hoặc có làm gì chăng nữa thì cũng chẳng còn tác dụng nào trước một hậu quả quá ghê gớm đến giờ mà cơ quan điều hành tín dụng tối cao này đã góp một phần không nhỏ gây ra.

Còn giờ đây, nghĩ ra một văn bản luật về nợ xấu thì đã quá muộn. Cách tốt nhất hiện thời chỉ là làm sao để một số ngân hàng phá sản theo lối không ảnh hưởng trầm trọng đến bầu lợi nhuận của những ngân hàng còn lại và không dẫn đến suy sụp hoàn toàn nền kinh tế quốc gia.

Luật về nợ xấu có thể vẫn cần làm, nhưng tính hiệu dụng của nó có lẽ phải chờ đến vài thập kỷ nữa, chỉ sau khi Việt Nam thoát khỏi “những thập niên mất mát”.