Kinh tế Việt Nam tăng trưởng cao thứ 2 thế giới (!?)

Viết Lê Quân

Tác giả gửi bài trực tiếp cho VNTB

Điều hết sức lạ lùng là trong không gian suy thoái kinh tế quá đỗi u ám ở Việt Nam suốt 7 năm qua, các nhà hoạch định chiến lược cùng Ngân hàng thế giới (WB) vẫn có thể ung dung phác ra triển vọng tăng trưởng đến 9% cho quốc gia bị đánh giá là một trong những nước có độ minh bạch thấp nhất thế giới về số liệu thống kê.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chủ trì cuộc họp về Báo cáo Việt Nam 2030. (Ảnh: V.Hiếu - VOV)

Đằng sau WB là gì?

Cuộc họp với triển vọng lạ lùng có tên “Báo cáo Việt Nam 2030” trên diễn ra vào ngày 9/9/2014, được chủ trì bởi Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam – quan chức kiêm nhiệm Chủ tịch Hội đồng quốc gia về Phát triển bền vững và Nâng cao năng lực cạnh tranh, và Phó Chủ tịch WB Axel van Trotsenburg, cùng hơn 50 chuyên gia kinh tế trong nước và quốc tế.

WB đã đưa ra Báo cáo đề dẫn với đánh giá: 20 năm qua, kinh tế Việt Nam tăng trưởng trung bình 5,7%/năm, cao thứ hai thế giới. Nếu Việt Nam muốn bắt kịp những nền kinh tế như Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) thì cần duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình 9%/năm trong 20 năm tới.

Cần nhắc lại, WB và Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) là những tổ chức tín dụng quốc tế thường xuyên tô hồng cho kinh tế Việt Nam, ngay cả trong 3 năm 2011-2013 khi nền kinh tế này rơi vào suy trầm khó tưởng tượng với chẵn 100.00 doanh nghiệp phải phá sản và giải thể - theo con số công bố của Ủy ban thường vụ quốc hội, và gấp đôi như thế - theo ước tính của giới chuyên gia phản biện độc lập.

WB cũng được xếp hàng đầu trong các tổ chức tài chính quốc tế có cơ chế “tài trợ” lớn nhất cho Việt Nam trong nhiều năm qua. Phần lớn số tín dụng chuyển cho Việt Nam là những khoản cho vay được xem là ưu đãi, nhưng cho đến giờ luôn phát sinh lãi mẹ đẻ lãi con. Mới đây, Chính phủ Việt Nam đã phải tính đến phương sách làm sao vay được 1 tỷ USD chỉ để “đảo nợ” cho những khoản vay quốc tế trước đó.

Với động cơ đẩy mạnh tiêu thụ tín dụng ở Việt Nam, không quá khó hiểu là WB đã không dưới vài lần đánh giá về nền kinh tế nước này “đang có nhiều dấu hiệu hồi phục”, dù vào những thời điểm xuất hiện báo cáo của WB, hầu hết vấn nạn của kinh tế Việt Nam như nợ và nợ xấu, hệ thống ngân hàng, phá sản doanh nghiệp hay tỷ lệ thất nghiệp vẫn không hề được cải thiện, nếu không nói là còn tồi tệ hơn.


Những con số giả mạo

GDP cũng là một chủ đề bị xem là cực kỳ giả dối ở Việt Nam. Vào cuối năm 2013, lần đầu tiên xuất hiện khái niệm “GDP có chân” do chính Trưởng ban kinh tế trung ương Vương Đình Huệ phát biểu. Hiện trạng không thể chối từ là trong lúc hầu hết các tỉnh thành đều báo cáo số liệu “GDP địa phương” lên tới 10-15%, thì bình quân cộng dồn của GDP quốc gia lại chỉ khoảng 5%. Quá nhiều nghi vấn về thực chất thống kê của cơ quan hữu quan Việt Nam đã được khai phá, và người ta cũng rất ngờ rằng ngay cả những tổ chức tín dụng được xem là có uy tín như WB cũng a dua với tình trạng này.

Vào năm 2011, Lang Hàm Bình, một chuyên gia phản biện độc lập của Trường đại học Hồng Kông, đã chứng minh rằng tỷ lệ tăng trưởng GDP lên đến 9-10% của nền kinh tế Trung Quốc là giả mạo. Con số thực chất chỉ khoảng một nửa trong đó, tức nếu hiện thời tăng trưởng GDP Trung Quốc là khoảng 7%, thì thực chất chỉ khoảng 3-4%.

Đó cũng là một kinh nghiệm xương máu trong mối quan hệ “môi răng” của Việt Nam với Trung Quốc. Nếu cho đến cuối năm 2012, Chính phủ Việt Nam đã buộc phải thừa nhận tỷ lệ tăng trưởng GDP không thể giữ được mức 8-9% mà rơi xuống chừng 6%, thì có thể dễ dàng tính ra con số thực tế chỉ khoảng vài phần trăm.

Loại hiệu ứng ngược về GDP như trên cũng cho thấy trong suốt hai chục năm qua, hoàn toàn không phải như WB đánh giá, tăng trưởng GDP thực tế của Việt Nam có thể thấp hơn khá nhiều mức 5,7%, tức quốc gia này còn lâu mới có được độ tăng trưởng “xếp thứ hai trên thế giới”.

Và nếu khả năng rất lớn là kinh tế Việt Nam vẫn chưa tìm thấy đáy trong những năm tới, làm sao quốc gia này đạt được GDP 9% để “vươn lên một tầm cao mới”?